About Learning Data
·5 min read
learningdata là một không gian chia sẻ kiến thức và kinh nghiệm thực chiến về Data, Analytics, Data Platform và AI Enablement, được xây dựng từ góc nhìn của người làm dữ liệu nhiều năm trong môi trường công nghệ và sản phẩm ở quy mô lớn. Mục tiêu cốt lõi: giúp dữ liệu trở thành nền tảng đáng tin cho quyết định, không chỉ là dashboard hay báo cáo.
Data Philosophy
- Data ≠ Dashboard Dashboard chỉ là bề mặt hiển thị. Giá trị thật nằm ở cách dữ liệu được thu thập, mô hình hóa và định nghĩa ngay từ đầu. Một dashboard đẹp không cứu được data kém chất lượng.
- Trust comes before Insight Không có data trust thì insight không có giá trị. Ưu tiên xây dựng nguồn dữ liệu đáng tin (quality, ownership, lineage, SLA) trước khi nói đến phân tích nâng cao hay AI.
- Data is infrastructure, not a feature Dữ liệu cần được thiết kế như hạ tầng dài hạn: ổn định, mở rộng được, có chuẩn mực, không phụ thuộc tool hay cá nhân.
Analytics Principles
- Analytics phải trả lời câu hỏi business, không phải chỉ mô tả số liệu Mọi metric đều cần gắn với decision hoặc hành động cụ thể. “So what?” quan trọng hơn “What happened?”.
- Metric cần được chuẩn hóa trước khi được nhân rộng Một metric không có định nghĩa rõ ràng sẽ tạo ra nhiều phiên bản, gây tranh cãi và làm mất niềm tin vào dữ liệu.
- Analytics là một vòng đời, không phải một lần query Từ business question → metric definition → data model → validation → enable self-service → đo lường mức độ sử dụng.
- Analytics nên được xây như một sản phẩm Có user, có version, có quality check, có roadmap, có owner.
Data Modeling & Architecture
- Không có một mô hình dữ liệu duy nhất cho mọi bài toán Kimball, Data Vault hay entity-centric đều có giá trị trong ngữ cảnh phù hợp. Quan trọng là chọn đúng mô hình cho đúng mục tiêu sử dụng.
- Phân tầng dữ liệu rõ ràng Raw → Staging → Standard → Serving. Mỗi tầng có vai trò riêng, tránh trộn lẫn logic phân tích vào raw data.
- Entity-centric cho analytics dài hạn User, account, game, transaction, product… cần được quản lý như entity ổn định, tách khỏi event log thuần túy.
- Semantic layer là chìa khóa để scale analytics Business nên làm việc với metric và concept, không phải với bảng và cột.
Self-Service Analytics
- Self-service không đồng nghĩa với tự do query Trao quyền mà không có guardrail chỉ tạo thêm nhiễu và rủi ro.
- Thiết kế self-service theo cấp độ người dùng Business user, power user và data expert cần các lớp abstraction khác nhau, nhưng dùng chung source of truth.
- Mục tiêu của self-service Giảm phụ thuộc vào analyst, không làm mất tính nhất quán của dữ liệu.
Data Governance
- Governance không phải để cấm, mà để dùng đúng Governance tốt giúp user dùng dữ liệu đúng cách mà không cần hỏi nhiều.
- Metadata là trung tâm của governance Description, owner, lineage, freshness quan trọng không kém dữ liệu itself.
- Governance phải phục vụ tốc độ, không cản trở tốc độ Chuẩn hóa trước để scale nhanh hơn về sau.
Data & AI
- AI không thay thế Data Analyst AI khuếch đại năng lực analyst, không thay thế tư duy phân tích.
- AI chỉ hiệu quả khi data đã được chuẩn hóa AI không thể “cứu” data kém chất lượng hay metric mơ hồ.
- AI là lớp enablement cho analytics Tóm tắt insight, sinh báo cáo, hỗ trợ ad-hoc, chuẩn hóa tài liệu – không phải gimmick.
Data Leadership
- Data team không chỉ làm reporting Data team tạo leverage cho tổ chức bằng cách thiết kế hệ thống ra quyết định.
- Phân vai rõ ràng giữa DA / DE / DS Analyst không nên bị kéo quá sâu vào engineering nếu muốn tạo insight chất lượng.
- Data roadmap phải gắn với business outcome Không build data vì công nghệ, chỉ build khi tạo giá trị sử dụng rõ ràng.
Why learningdata
- Chia sẻ kinh nghiệm thực tế, không lý thuyết suông Nội dung dựa trên trải nghiệm triển khai thật, bài toán thật, hệ thống thật.
- Tập trung vào nền móng hơn là trend Data quality, modeling, metric, governance quan trọng hơn tool hay buzzword.
- Giúp người làm data suy nghĩ như người xây hệ thống Không chỉ trả lời câu hỏi hôm nay, mà tạo nền cho quyết định ngày mai.